พระไตรปิฎกและอรรถกถา

อานันทเสฏฐิ วัตถุ   (เรื่องอานนทเศรษฐี ) พระผู้มีพระภาคตรัส พระคาถานี้แก่เศรษฐีชื่อมูลสิริ  บุตรของอานนทเศรษฐี  ดังนี้ว่า        " คนพาลย่อมเดือดร้อนว่า  'เรามีบุตร  เรามีทรัพย์' แท้จริง  ตัวตนก็ไม่มี  บุตรและทรัพย์จักมีแต่ที่ไหน " อานันทเสฏฐิ วัตถุ   จบ อรรถกถา สมัยหนึ่ง  พระผู้มีพระภาคประทับอยู่  ณ  พระเชตวัน   อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี  เ ขตกรุงสาวัตถี ทรงปรารภอานนทเศรษฐี   ตรัสพระธรรมเทศนา นี้ว่า [ อานนทเศรษฐีสั่งสอนบุตรให้ตระหนี่ ] ได้ยินว่า  ในกรุงสาวัตถี  เศรษฐีชื่ออานนท์  มีสมบัติประมาณ  ๘๐ โกฏิ  แต่เขาเป็นคนตระหนี่มาก อานนทเศรษฐีนั้นให้พวกญาติ ประชุมกันทุกกึ่งเดือน  แล้วกล่าวสอนบุตรของตนผู้ชื่อว่ามูลสิริ ใน ๓ เวลาอย่างนี้ว่า "เจ้าอย่าได้ทำความสำคัญว่าทรัพย์ ๔๐ โกฏิ นี้มาก เจ้าไม่ควรให้ทรัพย์ที่มีอยู่สิ้นไป  ควรยังทรัพย์ใหม่ให้เกิดขึ้น เพราะ เมื่อบุคคลทำกหาปณะแม้หนึ่ง ๆ ให้เสื่อมไป  ทรัพย์ย่อมสิ้นด้วยเหมือนกัน เพราะเหตุนั้...

มหากัมมวิภังค สูตร   (ว่าด้วย การจำแนกกรรม  สูตรใหญ่ ) สมัยหนึ่ง   พระผู้มีพระภาคประทับอยู่  ณ  พระเวฬุวัน  สถานที่ให้เหยื่อ กระแต  เขตกรุงราชคฤห์ สมัยนั้นแล  ท่านพระสมิทธิอยู่ในกระท่อมป่า ครั้งนั้น   ปริพาชกชื่อโปตลิบุตรเที่ยวเดินเล่นอยู่  เข้าไปหาท่านพระสมิทธิถึงที่อยู่  แล้วได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ  พอเป็นที่ระลึกถึงกัน  แล้วนั่ง  ณ  ที่สมควร   ได้กล่าวกับท่านพระสมิทธิว่า "ท่านพระสมิทธิ ข้าพเจ้าได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระสมณโคดมว่า 'กายกรรมไม่จริง  วจีกรรมไม่จริง  มโนกรรมเท่านั้นจริง' และว่า  'สมาบัติที่บุคคล เข้าแล้วไม่เสวยเวทนาอะไร ๆ นั้นก็มีอยู่" ท่านพระสมิทธิกล่าวว่า "ท่านโปตลิบุตร ท่านอย่ากล่าวอย่างนี้  อย่ากล่าวตู่ พระผู้มีพระภาค  การกล่าวตู่พระผู้มีพระภาคไม่ดีเลย เพราะพระผู้มีพระภาคมิได้ ตรัสไว้อย่างนี้ว่า  'กายกรรมไม่จริง  วจีกรรมไม่จริง  มโนกรรมเท่านั้นจริง' และว่า  ' สมาบัติที่บุคคลเข้าแล้วไม่เสวยเวทนาอะไร ๆ...

สังขธมสูตร   (ว่าด้วยคนเป่าสังข์) สมัยหนึ่ง   พระผู้มีพระภาค ประทับอยู่  ณ  ปาวาริกัมพวัน  เขต เมืองนาฬันทา ครั้งนั้น  ผู้ใหญ่บ้านชื่ออสิพันธกบุตรผู้เป็นสาวกของนิครนถ์   เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ  ถวายอภิวาท  แล้วนั่ง  ณ  ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับผู้ใหญ่บ้าน ชื่ออสิพันธกบุตรดังนี้ว่า "ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์  นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวก อย่างไร" ผู้ใหญ่บ้านชื่ออสิพันธกบุตรกราบทูลว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นิครนถ์   นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกอย่างนี้ว่า 'ผู้ฆ่าสัตว์ทั้งหมดต้องไปอบาย  ตกนรก ผู้ลักทรัพย์ทั้งหมดต้องไปอบาย  ตกนรก ผู้ประพฤติผิดในกามทั้งหมดต้องไปอบาย   ตกนรก ผู้พูดเท็จทั้งหมดต้องไปอบาย  ตกนรก กรรมใด ๆ มีอยู่มาก  กรรมนั้น ๆ  ย่อมนำบุคคลไป' ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นิครนถ์  นาฏบุตรย่อมแสดงธรรมแก่พวก สาวกอย่างนี้" "ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์  นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกว่า  'กรรมใด ๆ มี อยู่มาก  กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป' เมื่อเป...